گفتگو با دکتر سرمد فوق دکترای تجارت الکترونیک از دانشگاه UTS سیدنی

 

sale
آشنایی مردم با Ecommerce همانند نفس کشیدن لازم و ضروری است

v با سلام خدمت شما آقای دکتر لطفا در مورد حرکتی که روزنامه آسیا در حوزه Ebusiness انجام دهد نظرتان را بفرمایید؟ ما بنا داریم هر هفته در روزنامه آسیا صفحاتی را به حوزه Ebusiness اختصاص دهیم .نظرتان در این مورد چیست؟
– البته من دقیق در جریان این حرکت نیستم اما همیشه دغدغه و برداشت بنده این بوده که مفهومی مثلEcommerce و Ebusiness پیش از اینکه اجرایی شود نیاز به فرهنگ سازی دارد
اما این کلمه از آن کلمه هایی است که ماهیت خودش را از دست داده است وقتی میگوییم فرهنگ سازی همه تصورشان می رود بر روی اینکه فرد در حال شعر دادن است ، ولی کوچکترین ابزاری که انسان می خواهد با آن کار کند قبلش باید
آن را بشناسد و بداند در زندگیش چه کاربردی دارد و چه تسهیلاتی برایش ایجاد می کند و سپس راغب شود که از آن استفاده کند.
– ما دو روش برای پیاده کردن تکنولوژی یا استفاده از ابزار داریم: یکی به صورت از بالا به پایین – دستوری: آقا از فردا همه باید Ecommerce را در تجارت هایشان پیاده کنند. که به محض اینکه آن فشار کنار رود و با خروج آن مدیر آن پروژه از بین میرود.
– یک وقت هم هست که از پایین به بالا لزومش را بیان می کنی و تاثیرش را بیان می کنی و مزایا و معایبش را ذکر می کنی و اجازه می دهی مخاطبینت قضاوت کنند و خودشان انتخاب کنند که چه تصمیمی بگیرند.
– هم اکنون یک مثال می زنم: به خیلی از بازنشسته ها کارت عابر دادند و گفتند از این کارت استفاده کنید بدون اینکه به طرف توضیح و آموزش بدهند که این چیست و به چه کار می آید و این ماشین مکانیکی که روبروش می ایستند چطور از آن استفاده کنند
بسیاری از اوقات پدر و مادر خود من کارت هایشان را می دهند تا من بروم برایشان کارشان را انجام بدهم بدلیل آنکه اصلا طرز کار آن را نمی دانند.
– در کل ماهیتا این حرکت روزنامه آسیا در جهت فرهنگ سازی تجارت الکترونیک خیلی عالی است به شرطی که هدف و مخاطبین و نوع اثربخشی مشخص باشد.

v نظر شما در مورد جایگاه Ecommerce چیست ؟
– من همیشه گفتم که همیشه دنیای” E” یک الزام است مثل نفس کشیدن؛ اگر ما بتوانیم جلوی نفس کشیدنمان را بگیریم دنیا هم می تواند جلوی استقرار و پیشرفت Ecommerce را بگیرد.
– اما یک تصور غلطی وجود داره بین مردم و حتی صاحب نظران : Ecommerce قراره بیاد و همه چیز راعوض کند . Ebusiness و Ecommerce هیچ چیز را عوض نمی کند فقط از حالت دستی به الکترونیکی تبدیل می کند.یعنی شما دیگر لازم ندارید برای اینکه تجارتتون و کسب و کارتون را راه بیندازید حتما باید با آدم هایی فیس تو فیس بشوید ، حتما مسافتی را طی کنید فضای فیزیکی قابل لمسی باید موجود باشد و … این ها نیست همان فرایند طی می شود، فقط مجازی می شود لازم نیست آدمی که از وی خرید می کنی ببینید یا کارمند بانک را بشناسید
لازم نیست کالا را از قبل ببینی یا چونه بزنی و … تا آنجایی که من فکر می کنم Ecommerce جا برای پیشرفت دارد تا جایی که فضای فیزیکی انسان ها تبدیل بشود به فضای مجازی و هیچ محدودتی هم وجود ندارد و فقط یک سری نکاتی باید رعایت شود و دقت شود، مسایلی مثل ارتباطات انسانی، امنیتی که باید ایجاد شود و … چون به هر حال نمی توانیم بگوییم که داشتن Ecommerce یعنی غایت آرمانی ، بزرگترین مشکلش که حتی پیشرفته ترین کشورها حتی بدتر از ما با آن درگیرند مسایل امنیتی است که هست و وجود داره و خواهد داشت.
ولی Ebusiness نهایتش این است که که همه کار شما الکترونیکی شود ما می توانیم بیاییم آن را خلاصه کنیم توی Ebusiness و Ecommerce تمام فرایند تجاری شما الکترونیکی بشود اینکه هیچ چیزی را نبینی جز یک صفحه کامپیوتر!
v نسبت به ایده آلی که در ذهن شما است ، ایران چقدر با استانداردهای جهانی فاصله دارد؟
– ۷۰ درصد، این آمارهایی که کشورهای پیشرفته می دهند مثلا می گویند کشوری مثل امریکا ۷۰ درصد کسب و کارش را از طریق الکترونیکی انجام می دهند و ۳۰ درصدش باقی مانده است گویای اینست که وضعیت ما به چه صورتی است.
v Ecommerce ایران را در چه مرحله ای می بینید و چقدر برای پیش رفت فضا وجود دارد؟
ایران پتانسیل پیشرفت را با سرعت بالاتری دارد چرا، چون به کار گیری یک تکنولوژی و استفاده از آن خیلی ساده تر از ایجاد آن هست ما از نظر تخصص و سواد در جایگاه بالایی هستیم در دنیا در زمینه Ecommerce اما از نظر استفاده مشکل داریم مردم ما نمی دانند که چه سودی برایشان دارد و همچنین تجار ما نمی دانند که این فناوری چه مزیت هایی نسبت به حالت فعلی دارد جبهه می گیرند در مقابلش، ما هنوز نیامدیم برای استفاده کننده ها شفاف کنیم که این قضیه چه مزایایی برایشان دارد و راندمان را ۸۰ درصد بالا می برد.
یا مثلا اثراتش روی بخش هایی مثل قیمت گذاری، تبلیغات ، مکان یابی و …چگونه است ما فقط برای رفع تکلیف شعارهایی می دهیم و حرکت های جزیره ای انجام می دهیم، شما دقت کنید ما آمدیم قانون تجارت الکترونیک را تصویب کردیم و داریم، اما یک واحد تجارت الکترونیک در درس های حقوقمون وجود ندارد.
هیچ کدوم از وکلا و قاضی ها آشنایی با تجارت الکترونیک ندارند. این فرد چطوری می تواند بفهمد جرایم رایانه ای چیست و تقلب چیست و مصادیقش چیست و بعد چون نمی توانیم این مسائل را جا بیندازیم صورت مساله را پاک می کنیم شرکت های الکترونیکی هرمی تشخیص داده می شود و این پاک کردن صورت مساله است!
در عین حال به دلیل اینکه نمی توانیم بر خلاف جهت آب شنا کنیم یک زمانی مجبوریم این جریانات را بپذیریم و مطیع آن کسانی بشویم که این مسائل را رو به ما دیکته می کنند و اینرا ه نادرستی است و بهتر اینست که ما برویم ابزار را بپذیریم و با چشم باز آن هایی که به نفعمان هست را بپذیریم و آن هایی را نیز که به نفعمان نیست را به سود خودمان تغییر دهیم. خیلی از شرکت های معتبر جهانی نه قراردادی برای شما می فرستند و نه کاتالوگی و … همواره می گویند بروید داخل سایتم قراردادم هست همانجا بزارید، حالا طرف اصلا نمی داند کامپیوتر چیست؟! مجبور شده برود و قرارداد الکترونیکی بخواند!ا ین فرد هنگ می کنه! و این به نفع مردممون نیست.

v بخش خصوصی رو در چه سطحی دیدید مجموعه هایی که دیدید ؟
ببنید من رفع تکلیف می بینم داشتن یک سایت تجارت الکترونیک نیست، جزء خیلی کوچیکی از ای کارمسه
تجارت الکترونیک یعنی کلیه فرایند تجاری الکترونیکی شود، از احساس نیاز تا بستن قرارداد تا دریافت محصول شما اگر چنین چیزی دیدید من هم دیدم.
بخش خصوصی، یا کسانی اند که وابسته به دولتند و رانت دارند، یا بخش خصوصی نحیفی هستند و جزیره ای کار می کنند.
البته ما بدون زیر ساخت هایی که گفتم نمی تونیم به جای خیلی خوبی برسیم شما الان می بینید که سرعت اینترنت ما تنظیم میشود، قطع میشود و … من می خواهم بروم سایت فلان شرکت نمی توانم حتی سایتش را باز کنم این اعتماد و آزادی ها باید وجود داشته باشد که مردم و تجار بتوانند از اینترنت استفاده تجاری کنند تا وقتی این جا نیافتد نمی توانیم تجارت الکترونیک خوبی داشته باشیم. ما هنوز تقی به توقی می خورد موبایل هامون قطع میشود من می خواهم با موبایل ارتباط برقرار کنم چطور این کار رو بکنم میزارم کنار و دستی کارامو انجام میدهم و … من نمی گویم درسته یا غلط اما با این وضعیت و روش ها به هیچ جایی نمی رسیم.
v برای خوانندگان ما، همه “ای” ها رو می تونین شرح بدید. شمای کلی از ای ها توی ذهنمون بیاد و بدونیم چه شکلی دارد و به چند دسته تقسیم می شوند؟
– ببینید اگر از راس هرم شروع کنیم Ecommerce است که کلیه فرایند تجاری را در بر می گیرد حالا از احساس نیاز شروع میشود تا موقعی که محصول رو تحویل شما میدهند
– از اجزای آن Ebusiness است به معنای کسب و کار که کلیه فرایند کسب و کار را شامل میشود که باز بخشی از تجارت است.
– باز طبقه پایین تر را داریم Emarketing یعنی فرایند بازاریابی، همان ۴p که می شناسید و کتاب ها نوشتند، مکان یابی قیمت گذاری، ترویج، ترفیع فروش و همچنین خود محصول ، مانور روی این چهار مقوله در جایگاه بازاریابی الکترونیک قرار می گیرد.
– از آن پایین تر Eshop را داریم شما به عنوان یک خریدار از منزل خریدتان را انجام میدهید حالا از شخص یا از بنگاه.
– تجارت الکترونیک مدل های مختلفی داره مثل بی ۲ بی یا … من حتی خودم دولت رو در غالب بنگاه قرار میدهم انواع مختلف مثل بنگاه با فرد / دولت با خریدار و خریدار با خریدار و … این مدل ها تجارت الکترونیک را تشکیل می دهند.
– ارتباط سه نسل ایرانی رو با اینترنت و ای بیزنس چطور می دونید؟
به دلیل اینکه به صورت انفجاری و نمایی تکنولوژی “E” پیشرفت می کند در مورد نسل جدید نه تنها بیگانه نیست به شدت هم علاقه دارد، منتها این جوان ها تنها به ۳ کانال مطلوب شدند: فیس بوک- ایمیل و چت کردن و به این فکر نمی کنند که چطور می توانند از این مسیر درآمد زایی داشته باشند.
نسل دوم فقط اسمش را شنیده اند .
نسل اول هم که هیچی !
v به نظر شما یکی از مشکلات اصلی این نیست که نسل اول و دوم رو بخش دولتی و خصوصی را تشکیل داده اند و نسبت به پیشرفت آن ناآگاهی دارند؟
– قطعا همینطوره ؛ نمونه ش خودم رو میگویم من در زمینه ی تجارت الکترونیک تحصیل کردم کتاب دارم مقاله دارم طرح پژوهشی دارم اما هیچ وقت از دولت کسی نیامده به من بگوید که آقا شما به ما کمک میکنید؟
v در مورد پروژه هایی که در آن ها حضور داشتید بگویید، به کجا رسیدند؟
کارهایی انجام شده و کتاب هایی نوشته شده یکی از آنها کتاب خود بنده است و سمینارهایی که تا بحال شرکت داشته ام.
v روزنامه آسیا قصد دارد این کار بزرگ رو ادامه بده و این صفحات رو افزایش بده و در زمینه ای بیزنس فرهنگ سازی کنه آقای دکتر سرمد شما این قول رو به ما میدین که در این راه و مسیر با ارزش به ما کمک کنید؟
حتما من وظیفه ملی خودم می دونم وقتی آدم در یک زمینه ای تحصیل می کند که این زمینه جزو الزامات این جامعه باشد اولین آرزویش این است که بتواند آن را در کشورش پیاده کند.
این قول رو نه به عنوان یک تعارف بلکه با تمام وجودم میدهم که حتما کمکتون می کنم.
v آقای دکتر از اینکه وقتتون رو در اختیار روزنامه آسیا قرار دادید خیلی متشکرم.

منبع روزنامه آسیا – علی احمدی